onderwijsbeleid

gay straight alliances

In 2012 deed het NJR onderzoek naar "de impact van GSA's op scholen" (in werkelijkheid gaat het vooral om het functioneren van GSA's en de invloed op de deelnemers). Dit gebeurde door het in focusgroepen interviewen van in totaal 22 bij GSA's betrokken leerlingen. Alle deelnemers waren HAVO en VWO leerlingen. Bijgaande conclusies en aanbevelingen zijn overgenomen uit het rapport.

Download hier het complete rapport

conclusies

1. GSA’s hebben vooral impact op deelnemers: steun, coming-out, bespreekbaarheid en een homovriendelijk klimaat
De impact van een GSA op LHBT-deelnemers en jongeren met coming-out problemen is groot. Deze jongeren ervaren veel steun, krijgen meer zelfvertrouwen en durven makkelijker voor hun seksuele geaardheid uit te komen. De acties van GSA‟s zetten het onderwerp homoseksualiteit op de agenda. GSA‟s kunnen de veiligheidsperceptie van LHBT deelnemers positief beïnvloeden. Of andere leerlingen op school zich ook veiliger voelen is niet onderzocht.

2. Houding ten aanzien van homoseksualiteit op scholen negatief
Homoseksualiteit is nog lang niet „gewoon‟ op scholen. Onder jongeren heersen strikte gender- en seksuele normen. LHBT deelnemers van GSA‟s hebben zelf allemaal ervaringen met negatieve uitlatingen of pesterijen over homoseksualiteit. Hetero deelnemers komen op voor de belangen van LHBT‟s en vinden het onrechtvaardig dat zij negatief bejegend worden vanwege hun seksuele geaardheid.

3. Huidige GSA’s vooral op scholen in Randstad, HAVO/VWO en liberaal/progressief klimaat
De GSA's die deelnamen aan het onderzoek bevinden zich in steden of Randstedelijke gebieden. De scholen liggen veelal in de rijkere buurten. Het klimaat was over het algemeen liberaal en progressief en soms elitair. Deze scholen hebben vaak al een open klimaat en zijn vooruitstrevend in hun opvattingen over seksuele diversiteit. Ook uit het onderzoek van Fetner & Kutch (2008) blijkt dat onder deze omstandigheden de meeste GSA's tot stand komen.

4. Effectiviteit GSA’s erg afhankelijk van betrokkenheid en continuïteit leden
De meeste GSA's bevinden zich in de opstartfase. De betrokkenheid en bevlogenheid van de leerlingen is in het begin bepalend voor het succesvol neerzetten van een GSA. De continuïteit van een GSA kan in gevaar komen indien de GSA onvoldoende diversiteit in leerlingen heeft met betrekking tot leeftijd en seksuele geaardheid. Over het algemeen is het geen evenwichtige samenstelling met betrekking tot leeftijd, seksuele geaardheid en etnische achtergrond.

5. GSA’s van grote waarde als ‘support groepen’ van LHBT’s
GSA's zijn voor jonge LHBT‟s, die kampen met problemen omtrent hun seksuele identiteit en zich in een moeilijke fase van hun leven bevinden, een grote steun. Zij weten waar ze terecht kunnen om hierover te praten of advies te krijgen van peers met dezelfde ervaringen.
Acties GSA’s vooral gericht op zichtbaarheid, voorlichting en statements maken GSA's richten hun acties op het bekend en zichtbaar maken van de GSA op school en het agenderen van het onderwerp. Grofweg kunnen we GSA's segmenteren in drie verschillende soorten: Support GSA's, Voorlichtings GSA's en Activisten GSA's.

6. GSA’s bevorderen de bespreekbaarheid van homoseksualiteit op scholen
Binnen de GSA's heerst een veilig klimaat om openlijk te praten over seksuele geaardheid en coming-out-issues. Op school spelen GSA's daarnaast een belangrijke rol in het agenderen van het onderwerp seksuele diversiteit en homofobie. Op verschillende manieren, maar vooral door het initiëren van voorlichting zorgen zij ervoor dat homoseksualiteit besproken wordt op scholen. Meer jongeren komen uit voor hun seksuele geaardheid en bespreken dit in de klas of met vrienden.

7. Invloed GSA’s op homotolerantie afhankelijk van functioneren GSA
De tolerantie van homoseksualiteit hangen sterk samen met de soort school en de samenstelling en betrokkenheid van de GSA. Een goed functionerende GSA die meerdere jaren acties heeft uitgevoerd weet in veel gevallen meer homotolerantie te bewerkstelligen. Startende GSA's ervaren nog veel negatieve reacties en zien nog geen resultaten in de vorm van meer tolerantie onder scholieren. Acceptatie van homoseksualiteit lijkt nog een stap te ver. Homoseksualiteit wordt ook op scholen met een GSA vrijwel niet volledig geaccepteerd als gelijkwaardig aan heteroseksualiteit.

8. Aanwezigheid GSA schept een homovriendelijk schoolklimaat
De scholen met een GSA hebben sinds de komst van de GSA een meer homovriendelijk klimaat gekregen. Soms was er reeds een liberaal en open klimaat. Momenteel bestaan er nog weinig GSA‟s op VMBO scholen, terwijl daar het meeste resultaat te behalen is t.a.v. het bestrijden van homofobie.

9. Aanwezigheid GSA bevordert coming-out
GSA's creëren een veilige arena voor deelnemers om uit te komen voor hun seksuele geaardheid. Docenten en leerlingen komen tevens makkelijker uit voor hun seksuele geaardheid door de komst van een GSA. Leden worden regelmatig in vertrouwen benaderd voor steun en advies door leerlingen die coming-out issues ervaren.

10. GSA deelnemers ontwikkelen veel vaardigheden
GSA leden leren veel van het opzetten en deelnemen aan een GSA en worden op deze manier empowered. Ze leren op communicatief gebied veel door te praten over taboe onderwerpen als seksualiteit. Deelnemers lijken niet beter te presteren op school. Het kan eerder ten koste gaan van het maken van huiswerk, omdat de activiteiten binnen de GSA de voorkeur krijgen.

11. Deelname aan GSA heeft positieve impact op relaties met peers en docenten
Deelnemers ervaren een grote vorm van steun binnen de groep en door de veilige sfeer binnen de groep worden veel nieuwe contacten en vriendschappen opgebouwd. Ook de relatie met docenten wordt versterkt doordat de deelnemers een andere vorm van contact ervaren en docenten lovend zijn over de activiteiten van de GSA's.

12. Betrokkenheid bij een GSA resulteert in sterke identificatie met school
Vooral LHBT-deelnemers aan GSA's voelen zich sinds de komst van de GSA meer thuis op de school door meer begrip en contact met lotgenoten. De waardering voor de school lijkt te zijn toegenomen door een beter contact met peers en docenten.

aanbevelingen

1. Blijf GSA’s ondersteunen in het opzetten van acties Uit het onderzoek is gebleken dat zelfs een GSA die nog in de opstartfase is van grote waarde is voor LHBT-jongeren op scholen. Zij voelen zich gesteund en komen eerder uit de kast. Goede begeleiding vanuit een mentor/docent en de juiste ondersteuning voor het uitvoeren van acties zijn noodzakelijk voor de continuering en resultaten die GSA's kunnen bereiken op hun school.

2. Zet in op meer voorlichting & gastlessen
Meer voorlichtingen op school is gewenst. De samenwerking hierin met het COC wordt gewaardeerd. Ook willen GSA's gastlessen kunnen organiseren,met inspirerende sprekers die de discussie op school aan kunnen gaan. Voorlichting helpt bij het wegnemen van vooroordelen. Blijf dit actief stimuleren in samenwerking met de GSA leden. De voorlichting kan in een bredere context gegeven worden door bijvoorbeeld het onderwerp seksuele ontwikkeling centraal te stellen. Hierdoor worden hetero‟s, die ook middenin de ontwikkeling van hun seksuele identiteit zitten, meer aangesproken. Biedt ook kennis over het effect van voorlichting op jongeren. Dit kan GSA leden tools bieden om docenten en schoolleiding te overtuigen meer in te zetten op voorlichting.

3. Geef de GSA’s meer tools om seksuele diversiteit bespreekbaar te maken
Veel acties richten zich vooral op zichtbaarheid. Bij een startende GSA heeft dit prioriteit, vervolgens is het wel van belang het onderwerp ook daadwerkelijk te bespreken in de klassen. Bijvoorbeeld door de inzet van voorlichting of het vertonen van een film met discussiestellingen. Op die manier gaat het onderwerp ook onder niet-GSA-leden leven.

4. Ondersteun peer-to-peer coaching
Jongeren leren en communiceren graag met elkaar over moeilijke onderwerpen. GSA-leden treden vaak op als coach van jongeren met coming-out-problemen. Ondersteun ze daarbij door middel van workshops en eventuele informatie over waar jongeren nog meer terecht kunnen met problemen.

5. Aantrekkelijke communicatiematerialen
Ondersteuning in de vorm van meer communicatiematerialen is gewenst. Posteracties worden gewaardeerd, evenals gadgets die beschikbaar worden gesteld. Zorg voor aantrekkelijke en aansprekende communicatiematerialen. Logo‟s en beeldmateriaal zijn gewenst om communicatiemiddelen vorm te geven. Faciliteer kleine PR-campagnes voor hun GSA'.s, ze willen op school beter laten zien wat ze doen. Geef advies, formats en logo‟s om dit vorm te geven.

6. Stimuleer ludieke acties
Ludieke acties om de zichtbaarheid van de GSA te vergroten zijn gewenst. Uitwisseling over acties die goed werken is gewenst. Er moet meer uitleg komen over het succesvol opzetten van acties. Hoe organiseer je bijvoorbeeld een succesvolle filmavond met discussie? Er kan hier een stappenplan voor ontwikkeld worden. Creatieve acties die taboedoorbrekend zijn worden gewaardeerd, bijvoorbeeld een standbeeldactie. Ook goede confronterende films over homoseksualiteit met stellingen om vervolgens met elkaar in discussie te gaan. Informatie over het opzetten van een feest met een thema is tevens gewenst.

7. Kleine subsidie voor acties
Soms spelen financiële belemmeringen een rol bij het wel of niet doorgaan van een actie. Advies over het regelen van geld voor acties, door bijvoorbeeld sponsoring of het vragen van entreegelden is gewenst. Het zou tevens gewaardeerd worden als er een speciaal subsidiepotje beschikbaar zou zijn waar GSA‟s kleine bedragen kunnen aanvragen voor bepaalde acties.

8. Zorg voor meer onderlinge kennisuitwisseling tussen GSA’s
Faciliteer dit door bijvoorbeeld een interactieve website, sociale media en bijeenkomsten. GSA's willen graag weten wat wel en niet werkt. Op deze manier hoeven GSA's niet iedere keer opnieuw het wiel uit te vinden. Wat doen andere GSA's goed en hoe kunnen GSA‟s dit overnemen.

9. Stimuleer VMBO scholen en scholen op het platteland om GSA’s op te zetten
Onderzoek (SCP, 2010) toont aan dat VMBO scholen het meest onveilig zijn voor LHBT jongeren. Vooral op deze scholen is een wereld te winnen als het om het bespreekbaar maken van seksuele diversiteit en homotolerantie gaat. Ook in plattelandsgebieden heerst vaak nog een conservatief klimaat. LHBT jongeren en hun hetero-peers kunnen ook hier veel betekenen in het creëren van een homovriendelijker klimaat op school door het opzetten van een GSA. Stimuleer dit door:
a. Contact op te nemen met homoseksuele docenten op deze scholen en deze in te zetten om een groep bij elkaar te krijgen.
b. Een landelijke campagne over wat GSA's doen op scholen in Nederland kan de bekendheid van het concept GSA's vergroten en hierdoor meer diverse scholen bereiken.
 

10. Zorg ervoor dat GSA’s een partnership aangaan met docenten
GSA's hebben behoefte aan informatie over het aansporen van docenten om het onderwerp te bespreken en deze invloedrijke leraren goed in te zetten. In samenwerking met de schoolleiding en docenten kunnen GSA‟s zich beter ontwikkelen en meer effect bereiken. Veel LHBT docenten ervaren ook problemen bij hun coming-out op school, beiden hebben hetzelfde belang. Docenten staan veelal boven de leerlingen, terwijl met initiatieven ontwikkeld zou kunnen worden dat er een „gelijkheid‟ wordt gecreëerd tussen docenten en GSA's. Een intermediair zou de relatie en werkwijze tussen docenten en leerlingen kunnen verbeteren. Ontwikkel bijvoorbeeld een workshop train the trainer waarbij GSA-leden docenten kunnen trainen om het onderwerp seksuele diversiteit bespreekbaar te maken in de klas.

11. Zorg voor rolmodellen binnen de school die de GSA ondersteunen
Benader (populaire) hetero‟s die hun nek uit durven steken om een GSA op te zetten. Deze jongeren durven op VMBO scholen wellicht eerder de eerste stap te nemen dan LHBT jongeren. Deze volgen vaak later.

12. Zorg voor informatie over samenwerking en structuur & organisatie
Docenten en mentoren zijn vaak betrokken bij het opstarten van een GSA, maar in de praktijk komen er veel organisatorische zaken bij kijken. Het betrekken van de juiste partijen is van belang, bijvoorbeeld goede samenwerking met andere commissies om elkaar te versterken. GSA's hebben behoefte aan informatie hierover. Informatie over het omgaan met docenten en de schoolleiding is gewenst. Tools om hen te overtuigen kan GSA leden versterken. Als de GSA zorg draagt voor continuïteit door de inzet van betrokken leden en een structuur met taakverdelingen dan heeft de GSA de grootste kans op successen. Biedt GSA's veel kennis over de rechten van (LHBT) jongeren. Bijvoorbeeld over art.1 van de grondwet en het Verdrag van de Rechten van het kind. Dit kan leden van GSA‟s helpen in het beargumenteren van hun standpunten en het zorgt voor empowering.

13. Advies over belang van een diverse groep leerlingen om continuïteit te creëren
Een succesvolle GSA is en een goede afspiegeling (zowel in seksuele geaardheid als leerniveau en leerjaar, etniciteit etc.) en zal niet als „homogroepje‟ worden gezien, als zij populaire heteroseksuele jongens en meiden betrekken. Een diverse groep in leeftijd zorgt ervoor dat een GSA niet ineens kan verdwijnen als de deelnemers examen hebben gedaan. Een slechte afspiegeling kan de continuïteit van de GSA in gevaar brengen. Informatie over het werven van deelnemers is gewenst. Hoe kun je als GSA bijvoorbeeld meer hetero‟s werven? Deelname van (populaire) hetero‟s is van groot belang om niet gezien te worden als homoclubje.