onderwijsbeleid

historisch overzicht beleidsontwikkelingen

Dit overzicht geeft eerst een korte samenvatting en vervolgens een overzicht per jaar met verwijzingen naar artikelen en naar originele documenten.

samenvatting

Vóór 2001 was er geen landelijk beleid rond homo-emancipatie in het onderwijs. Er ontstond beweging met de introductie van de regeringsnota homo-emancipatiebeleid ("Paars over Roze") in 2001. In de nota zelf stond niet zoveel, maar na een pittig gesprek in het parlement kwam staatsecretaris Adelmund met zeven beleidspunten.

EduDivers speelde een belangrijke rol in het aanreiken van deze aandachtspunten.
In de jaren 2002-2005 werden de aandachtspunten uitgevoerd. De website Gay & School werd opgezet door het APS. EduDivers vulde de website in. EduDivers formuleerde voorstellen voor experimenten met schoolbeleid door scholen zelf. Deze werden gesteund door de Ministeries van Onderwijs en Sociale Zaken. Ze werden uitgevoerd onder leiding van COC Nederland. Er werd grootschalig onderzoek gedaan onder homodocenten door de Rutgers Nisso Groep (Beter voor de klas, beter voor de school, De Graaf, Meerendonk, Vennix & Vanwesenbeeck,2003).
Het Ministerie van Onderwijs wilde dat scholen zelf zouden kiezen voor homobeleid. Het ministerie wilde in deze jaren geen stimulerende campagne financieren. EduDivers zette daarom uit eigen middelen de Vrolijke Scholen campagne op.

Deze eerste reeks projecten werd begin 2005 afgerond. Inmiddels was duidelijk dat scholen niet uit zichzelf homobeleid maken. Het Ministerie van Onderwijs besloot daarom de Vrolijke Scholen Campagne toch te gaan (mede)financieren.

Helaas stokte vanaf 2006 de samenwerking tussen maatschappelijke organisaties. Nieuwe projecten, die op initiatief van EduDivers samen COC Nederland en Forum waren ontwikkeld, werden tussentijds stop gezet. COC Nederland koos voor een nieuwe koers en verbrak in 2006 de samenwerking met EduDivers, Forum, het APS, de Rutgers Nisso Groep en theatergroep AanZ. In de jaren daarop concentreerde de belangenorganisatie zich op eigen projecten zoals Jong & Out en Gay/Straight Alliances. Het uitsluitend bottum-up werken noemt zij de 'inside-out' benadering.

Begin 2007 ontwikkelde de homobeweging onder leiding van COC Nederland en MOVISIE een beleidsvisie homo-emancipatie. De onderwijsparagraaf werd grotendeels door EduDivers aangeleverd. In november 2007 kwam de regering met een nieuwe homo-emancipatienota. Voor onderwijs worden er twee lijnen ingezet: enerzijds belangenbehartiging door en steun voor homo/lesbische jongeren (met rollen voor de Nationale Jeugdraad, het Homojongerenplatform en COC Nederland), anderzijds maatschappelijke allianties tussen gemeenten, scholen en lokale homobelangenorganisaties (met rollen voor EduDivers, de vakbonden en gemeenten). Onder leiding van een nieuw bestuur en directie hernieuwt COC Nederland haar samenwerking met de organisaties die de landelijke Hetero-Homo Onderwijsalliantie vormen.

2009

In het voorjaar van 2009 vonden diverse kamerdebatten plaats over het personeelsbeleid van christelijke scholen. Uit de in het voorjaar verschenen rapporten van de Onderwijsinspectie ("Weerbaar en divers" en "Anders zijn is van iedereen") en van EduDivers ("Mooie woorden") blijkt echter dat de knelpunten in scholen meer gezocht moeten worden bij het praktijkonderwijs en het vmbo dan in bijzondere scholen. EduDivers publiceert een lessenserie voor het vmbo.

Daarnaast adviseerde de landelijke Hetero-Homo Onderwijsalliantie dat minister Plasterk zou kunnen proberen het beleid wat meer bij te sturen in de richting van concrete effecten richting leerlingen en schoolbesturen. COC Nederland kwam met een lobbybrief waarin zij haar gsa- en voorlichtingsprojecten aanprees.

Intussen lekte een advies van de Raad van State uit, waarin staat dat de 'enkele feit constructie' uiit de AWGB geschrapt moet worden. De voorgestelde alternatieven lokten echter veel kritiek uit. Het debat in de commissie welzijn over homo-emancipatie, dat in juni of juli zou plaatsvinden, werd uitgesteld tot na de vakantie, zodat de regering haar standpunt kan overwegen.

Relevante artikelen en documenten:
Mooie woorden (onderzoek onder schoolleiders VO over homobeleid)
Reactie Hetero-Homo Onderwijsalliantie op voortgang homo-emancipatie in het onderwijs 2009

Lessenserie voor vmbo Respect 2get=2give
Handreiking OCW (door APS) Gewoon homo in het VO
Handreiking OCW (door APS) Gewoon homo op de basisschool
Onderzoek Onderwijsinspectie onder jongeren "Anders zijn is van iedereen"
Onderzoek Onderwijsinspectie naar homo-emancipatie en seksuele weerbaarheid: "Weerbaar en divers"

2008

Het nieuwe kabinet Balkendende IV komt met een regeerakkoord waar voor het eerst in de geschiedenis homo-emancipatie voorkomt. Minister Plasterk van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen wordt portefeuillehouder van vrouwenemancipatie en homo-emancipatie. Hij komt met een nota waarin drie zaken centraal staan: drie landelijke homo-hetero allianties rond arbeid, sport, en onderwijs, financiële stimulering van 18 kolopergemeenten om homobeleid te maken (met steun van MOVISIE), en ondersteuning van zelforganisaties als COC, LKP/ContrariO/CHJC en RefoAnders. Onder leiding van de AOb vormen CNV Onderwijs, CBOO (landelijk netwerk openbaar onderwijs) en EduDivers een landelijke Hetero-Homo Onderwijsalliantie. De Onderwijsalliantie richt zich op het mobiliseren van landelijke koepel- en ondersteuningsorganisaties, gemeenten en grote schoolbesturen en op deskundigheidsbevordering. COC Nederland haakt aan met eigen budget dat wordt ingezet voor met name Gay/Straight Alliances (schoolclubs).

De Vereniging voor Gereformeerd Schoolonderwijs komt met een visienota, waarin staat dat discriminatie uit den boze is en dat homosekuelen voor hun gevoel uit moeten kunnen komen, maar dat op bij de vereniging aangesloten scholen de richtlijn is dat de seksuele praktijk verboden is en reden voor ontslag - met inachtneming van de wet. De richtlijn staat op gespannen voet met de AWGB.

Relevante artikelen en documenten:
VGS-Visienota_homoseksualiteit_2008

2007

Begin 2007 ontwikkelde de homobeweging onder leiding van COC Nederland en MOVISIE een beleidsvisie homo-emancipatie. De onderwijsparagraaf werd grotendeels door EduDivers aangeleverd. In november 2007 kwam de regering met een nieuwe homo-emancipatienota. Voor onderwijs worden er twee lijnen ingezet: enerzijds belangenbehartiging door en steun voor homo/lesbische jongeren (met rollen voor de Nationale Jeugdraad, het Homojongerenplatform en COC Nederland), anderzijds maatschappelijke allianties tussen gemeenten, scholen en lokale homobelangenorganisaties (met rollen voor EduDivers, de vakbonden en gemeenten).

EduDivers Lifestyle Services krijgt van de gemeente Amsterdam opdracht om de scholen te gaan begeleiden rond veiligheid en homo-emancipatie.

De Nationale Jeugdraad ontwikkelt in samenwerking met EduDivers een folder over seksuele diversiteit voor en door (heteroseksuele) jongeren (Whats Your Flavour).

Het lespakket Burger Inn raakt uitverkocht. EduDivers neemt contact op met de Rutgers Nisso Groep en diverse andere organisaties om te onderzoeken of er een nieuw en wetenschappelijk onderbouwd lespakket kan worden ontwikkeld. De Universiteit van Maastricht wordt ingehuurd om deze verkenning (intervention mapping) te begeleiden.

Relevante artikelen en documenten:
Overzicht onderwijsmaatregelen homo-emancipatienota 2007
Gewoon homo zijn (homo-emancipatienota 2008-2011)
Beleidsvisie homo/lesbische beweging 2007
Evaluatie project Whats Your Flavour

2006

In maart-april 2006 vindt een kamerdebat plaats over homobeleid. Onderwijs is een belangrijk punt; staatsecretaris Ross-Van Dorp krijgt van kamerleden kritiek dat het beleid te weinig vruchten afwerpt en dat de regie van de rijksoverheid te wensen overlaat. Kamerleden vragen zich af of scholen niet sterker kunnen worden aangespoord. PvdA kamerlid Anja Timmer komt met een motie om homo-emancipatie verplicht te maken op scholen.

Vanaf midden 2006 stokt de samenwerking tussen de maatschappelijke organisaties. De projecten De Vrolijke Schooldag (voortzetting van de Vrolijke Scholen Campagne) en Vier stenen in de vijver worden tussentijds stop gezet. COC Nederland verbreekt eind 2006 de samenwerking met EduDivers, Forum, het APS, de Rutgers Nisso Groep en theatergroep AanZ en ontwikkelt een nieuwe koers gericht op ondersteuning van minderjarige homojongeren.

Relevante artikelen en documenten:
Motie Anja Timmer

2005

In 2005 wordt het landelijk homobeleid - dat sinds 2001 loopt - ge�valueerd. Er worden in een "veldraadpleging" veel opmerkingen gemaakt over onderwijs, maar alleen EduDivers kwam met concrete suggesties. Na een amendement van kamerlid Van der Laan (D66) op de begroting zegt het ministerie meer geld toe voor de komende 3 jaren. Het geld wordt besteed aan drie projecten: "Vier stenen in de vijver", dat probeert om de ervaringen uit proefprojecten te verspreiden en te verankeren, "De Vrolijke Schooldag", dat een impuls geeft aan de reeds lopende vrolijke scholen campagne door scholen aan te bieden samen met hen een diversiteitdag te organiseren, en een onderzoek onder middelbare scholen. Het onderzoek moet gebeuren door OCW zelf, de andere projecten zijn samenwerkingsverbanden tussen COC Nederland, EduDivers, Forum, de Rutgers Nisso Groep en het APS.

Relevante artikelen en documenten:
Beleidsadviezen EduDivers voor rijksbeleid 2005-2007
Geen suggesties voor onderwijsbeleid in raadpleging homobeleid

2004

Het magazine voor scholen "Cool School" dat door Expreszo wordt ontwikkeld in het kader van het Pink Quest project wordt begin 2004 door diverse scholen geweigerd. Deze weigering wordt door Expreszo breed uitgemeten, wat leidt tot veel media-aandacht en een stevig kamerdebat. Het Ministerie van OCW neemt zich voor voortaan zeer voorzichtig te zijn met opdrachten voor het maken van materiaal voor scholen via Expreszo/COC Nederland.

Relevante artikelen en documenten:
Evaluatie homobeleid: veel gedaan, te weinig effect
Scholierenmagazine Cool Scool
Docentenhandleiding bij Cool School

2003

De Inspectie van het Onderwijs vraagt EduDivers om een brochure te schrijven waarin de wijze van toezicht houden aan scholen wordt toegelicht. Deze brochure wordt in september 2003 gepubliceerd. In de praktijk blijkt het voor inspecteurs niet makkelijk om via hun gesprekken met schoolmanagers erachter te komen hoe het nu werkelijk zit met de veiligheid van homo- en lesbische docenten en scholieren.

In het kader van het project "Enabling Safety for Lesbigay Teachers" doet de Rutgers Nisso Groep onderzoek naar de situatie van homo- en heteroseksuele docenten. Daaruit blijkt dat docenten in het VMBO meer knelpunten ervaren. De presentatie van dit onderzoek en de inspectiebrochure vinden op dezelfde dag plaats. Landelijke besturenkoepels geven aan dat zij aandacht willen geven aan homo-emancipatie, maar niet hoe.

EduDivers Lifestyle Services ontwikkelt in samenwerking met het homojongerenblad Expreszo en het COC Nederland een scholierenwedstrijd Pink Quest. Door middel van een journalistieke wedstrijd probeert de wedstrijd de maatschappelijke participatie van homojongeren en de zichtbaarheid van homoseksualiteit (o.a. in het onderwijs) te bevorderen.

Relevante artikelen en documenten:
Toespraak van Minister Van der Hoeven 17 januari 2003
Factsheet: Homospecifieke aandacht in het Onderwijsinspectierapport 2003
Iedereen is anders, brochure met richtlijnen van de onderwijsinspectie

2002

Het COC Nederland laat EduDivers Lifestyle Services in 2001 een projectplan "Enabling Safety for Lesbigay Teachers" ontwikkelen, dat de arbeidsomstandigheden van homodocenten moet helpen verbeteren. Het plan wordt midden 2002 goedgekeurd door het Ministerie van Sociale Zaken, die het gaat medefinancieren met de EU. De uitvoering wordt geco�rdineerd door het COC Nederland en vooral uitgevoerd door het APS in samenwerking met de AOb. EduDivers blijft een belangrijke adviseur. Het project wordt in 2005 afgesloten.

EduDivers lanceert een Vrolijke Scholen Campagne waarin scholen door homo-organisaties en antidiscriminatiebureaus worden gestimuleerd om ook daadwerkelijk aandacht te gaan besteden aan een homovriendelijk klimaat.

Relevante artikelen en documenten:
Draaiboek Vrolijke Scholen Campagne

2001

Na jaren komt weer een homo-emancipatiebeleid van de rijksoverheid tot stand door de paarse regering in 2001. Aanvankelijk staat er weinig over onderwijs in de homo-emancipatienota Paars over roze. EduDivers Lifestyle Services doet met het homojongerenmagazine Expreszo een onderzoek naar de beleving van homoscholieren en vergelijkt deze gegevens met de beleving van scholieren in het algemeen. De resultaten worden aan de vooravond van het debat over de nota in de media gebracht en leiden ertoe dat staatsecretaris Adelmund naar de kamer wordt geroepen. Daarop doet zij 7 toezeggingen voor beleid. Het APS krijgt opdracht om een webportaal op te zetten en COC Nederland krijgt de opdracht om met diverse organisaties op scholen te gaan experimenteren met integraal beleid rond seksuele diversiteit. EduDivers schrijft voor COC Nederland het projectplan hiervoor (in de wandelgangen de Adelmundpilots genoemd).

De Rijksinspectie van het Onderwijs neemt zich voor om haar toezicht rond homoseksualiteit te verscherpen.

Relevante artikelen en documenten:
Brief over homo-emancipatie van Ministerie OC&W aan scholen 2001
Kamervragen B Dittrich (D66) over onveiligheid van homojongeren - 2001
Reactie EduDivers op Nota Homo-emancipatiebeleid 2001