nieuws

middelbare scholieren merken bijna niks van verplichte voorlichting

9 april 2016 - Uit een peiling van actualiteitenrubriek EenVandaag bleek dat - vier jaar na de invoering van de verplichting tot voorlichting - in Nederland nog slechts een kwart van de middelbare scholieren iets merkt van lessen over seksuele diversiteit. EenVandaag deed geen onderzoek naar basisscholen, waar voorlichting over seksuele diversiteit ook verplicht is. EduDivers verwacht dat de score daar nog aanzienlijk lager zal zijn. "Men meent dat het geven van algemene sociaal-emotionele vorming genoeg is om homo- en transdiscriminatie tegen te gaan."

weinig voorlichting of verdriedubbeling

Slechts een kwart (25%) van de ondervraagde scholieren zegt dat zij er op hun school ook daadwerkelijk les over gehad hebben. Een derde (38%) geeft aan dat een leraar het wel eens kort ter sprake heeft gebracht, maar er niet echt les over heeft gegeven. De rest (38%) geeft aan dat het thema homoseksualiteit op hun school helemaal niet behandeld is.

Of het werkelijk zo is dat de middelbare scholen geen les geven over seksuele diversiteit weten we nog steeds niet. EenVandaag onderzocht geen scholen, maar deed een steekproef onder 350 middelbare scholieren, een selectie uit een grotere onderzoeksgroep van ruim 1300 jongeren. Uit eerder onderzoek van de Onderwijsinspectie bleek dat er grote inschattingsverschillen bestaan tussen schoolleiders, docenten en scholieren. In 2009 zei bijvoorbeeld tussen de 83 en 87% van de schoolleiders dat hun school aandacht geeft aan seksuele diversiteit, terwijl slechts 35% van de docenten dat denkt en slechts 6% van de leerlingen. De nu gevonden 25% is overigens wel een verdriedubbeling ten opzichte van die 6%.

20% vindt school niet homovriendelijk

De grotere steekproef bestond uit ruim 1300 jongeren tussen de 12 en 24 jaar, waaronder wie 350 homoseksuele en lesbische jongeren. De helft van hen (51%) vindt de eigen middelbare school "redelijk" homovriendelijk, 22% "heel" homovriendelijk. Eén op de vijf (20%) vindt de eigen school "niet zo" homovriendelijk. De meerderheid (60%) gelooft dat lessen over homoseksualiteit helpen om de acceptatie te verbeteren. Het is onduidelijk of de scholieren gevraagd is naar wat ze vinden van objectief gezien meer effectieve maatregelen op school. Slechts 13% vindt dat hun school op een heel goede manier aandacht besteedt aan LHBT-acceptatie.

Niet alle homoseksuele en lesbische jongeren zijn het niet eens met hun heteroseksuele leeftijdsgenoten. 29% van hen vindt het klimaat op de eigen school niet zo homovriendelijk, dit in tegenstelling tot het gemiddelde van 20%.

lerarenopleidingen

Het COC maakt van de nieuwe cijfers gebruik om te eisen dat minister Jet Bussemaker (Onderwijs) lessen over seksuele diversiteit nu ook verplicht stelt op docentenopleidingen. "Als docenten zelf nooit leren hoe het moet, dan zullen hun lessen over seksuele diversiteit onder de maat blijven", aldus voorzitter Tanja Ineke.

Peter Dankmeijer, directeur van EduDivers, is het met COC Nederland eens dat er iets op de lerarenopleidingen moet gebeuren. "De Onderwijsalliantie is daar al een paar jaar mee bezig geweest. De opdracht hiervoor ligt nu bij Stichting School en Veiligheid, want de lerarenopleidingen willen niet met 3 partijen een nog meer organisaties praten (organisaties die gaan over veiligheid, seksuele vorming en LHBT emancipatie)."

Dankmeijer is sceptisch wat Stichting School en Veiligheid kan bereiken. "Het blijft praten en overtuigen. De overheid kan geen kerndoelen vaststellen voor hoger onderwijs, zoals dat wel kan voor basis- en voortgezet onderwijs. Dat doen de lerarenopleidingen zelf, via documenten met beschrijvingen van competenties die "kennisbasissen" worden genoemd. Er moet dus iets gebeuren om de lerarenopleidingen nog harder te pushen om aandacht voor diversiteit en seksuele diversiteit in hun kennisbasis op te nemen. Maar zelfs als dat gebeurt, dan merken de leerlingen daar op zijn vroegst pas over vijf jaar iets van. Als de lerarenopleidingen het al de eerste keer meteen goed doen. We moeten hier wel aan werken, maar het is echt een langer termijn aanpak. Ik heb hierover van Stichting School en veiligheid al enige tijd niets meer gehoord; ik hoop dat ze hierop blijven samenwerken, zoals van hen verwacht wordt."

middelbare en basisscholen

Dankmeijer ziet het als actuele prioriteit om nu eerst de basisscholen en middelbare scholen eens stevig aan het werk te zetten. "Na deze peiling weten we nog steeds niet of scholen echt geen voorlichting geven, of alleen dat de middelbare scholieren er weinig van merken. Misschien geven scholen wel beperkte voorlichting, maar is het gewoon zo mager dat leerlingen het meteen weer vergeten. Ik vermoed wel dat middelbare scholen en zeker basisscholen ruim onvoldoende inzetten op voorlichting. In mijn gesprekken met basisscholen merk ik dat ze in 80% van de gevallen denken dat algemene sociaal-emotionele vorming voldoende effectief is om een veilig klimaat en goed sociaal gedrag van iedereen te garanderen, en ze menen dat dit dus ook impact heeft op (toekomstige) LHBT leerlingen. Ik verwacht dat dit ook zal blijken uit het meer betrouwbare onderzoek waarover de onderwijsinspectie tegen de zomer zal rapporteren. En als dit zo is, moeten we allereerst inzetten op ervoor zorgen dat nu werkzame docenten die voorlichting gaan geven. En liever nog: dat ze omgangsvormen rond seksuele diversiteit en diversiteit in brede zin beter aanpakken, want ik hamer er al jaren op: incidentele voorlichtingen zijn echt onvoldoende om LHBT vriendelijk gedrag te bereiken.