nieuws

aandacht voor intersekse in de voorlichting nodig

29 december 2016 - Onlangs heeft ILGA-Europe en de Federatie van Intersekse Organisaties OII-Europa een toolkit gepubliceerd over hoe je een goede bondgenoot van interseksuele mensen kan zijn. Het document geeft een aantal tips over hoe scholen, schooladviseurs en opvoeders intersekse thematiek in hun werk kunnen integreren.

Intersekse?

Niet alle LGBT voorlichters weten al precies wat intersekse is. Interseksuele Individuen zijn geboren met geslachtskenmerken (zoals chromosomen, genitaliën en / of hormonen) die niet strikt horen tot mannelijke of vrouwelijke categorieën, of ze horen bij allebei tegelijk. Artsen adviseren vaak ouders om chirurgische en andere medische ingrepen uit te voeren op interseksuele baby's en op kinderen, om hun lichaam zo te maken (schijnbaar) te voldoen aan wat men verwacht van mannen of vrouwen. Zulke ingrepen zijn niet medisch noodzakelijk en kunnen uiterst negatieve gevolgen hebben op interseksuele kinderen, die er ook vaak last van houden als ze ouder worden.
Interseksuele mensen waren lang ambigue over samenwerking met de LHBT beweging. Velen van hen zien zichzelf als mensen "met een interseksuele aandoening," die ze niet, of niet willen beschouwen als een belangrijk onderdeel van hun identiteit. Deelnemen aan een beweging op basis van identiteit zou kunnen worden gezien als een risico voor betere behandeling. Maar de laatste jaren zijn intersekse organisaties begonnen samen te werken toen ze zagen dat een goede samenwerking tussen de LHB en T organisaties wel leidden tot de echte juridische en sociale voordelen voor transgender personen. In dat kielzog kan ook veel bereikt worden voor interseksuele personen.

uitdagingen voor de scholen

Er is niet veel onderzoek gedaan naar de ervaringen van interseksuele leerlingen. Echter, een recente Australische studie slaagde erin om gegevens over 272 interseksuele personen in de leeftijd van 16 to 85 en ouder te verzamelen. Deze studie toonde aan dat slechts een kwart van de deelnemers hun schoolervaringen als positief beoordeelde. De overgrote meerderheid van de deelnemers (92%) kreeg niet eens seksuele voorlichting in hun puberteit. Slechts 18% van de mensen met interseksuele variaties haalde maakte het basisonderwijs af (in vergelijking met 2% van de totale Australische bevolking). Veel deelnemers (66%) ervoeren discriminatie, die varieerde van indirecte en directe verbale beledigingen tot fysiek geweld en andere discriminerende uitingen. De welzijnsrisico voor interseksuele leerlingen waren hoog.

Problemen voor interseksuele leerlingen kunnen meteen bij de start van de school ontstaan. Interseksualiteit is zelden opgenomen in de reguliere curricula en zelfs niet in specifieke pakketten over LHBT of seksualiteit. Als interseksualiteit wel wordt genoemd, kan het zijn dat dit wordt behandeld als een rariteit, als een product van de mythologie (hermafrodiet), of als een voorbeeld van abnormale en pathologische biologische ontwikkeling.

binaire visie op seks blijft kern van discriminatie

Eerder dit jaar publiceerde UNESCO een reeks van studies waaruit bleek dat het afwijken van stereotype heteronormatief gendergedrag de kern vormt van zowel homo. lesbische, biseksuele én transgender discriminatie op scholen. Het is duidelijk dat dit ook geldt voor interseksuele leerlingen. Seksuele voorlichting en de schoolomgeving hebben de neiging om ervan uit te gaan dat er slechts twee geslachten bestaan. Dat leidt ertoe dat interseksuele leerlingen geconfronteerd met discriminatie op school als hun lichaam of geslachtsexpressie niet "klopt" met de vrouwelijke of mannelijke norm. Vooral de plaatsen waar het lichaam zichtbaar voor anderen wordt, zoals in toiletten en kleedkamers, worden zo voor interseksuele jongeren ruimtes van angst en intimidatie.

operaties tijdens de schoolvakanties

Hoewel hierin in Nederland wel een verandering gaande is, hebben veel interseksuele leerlingen nog te maken met de gevolgen van gedwongen operaties. De meeste operaties worden uitgevoerd op een vroege leeftijd. Die lukken lang niet altijd goed en dan zijn op latere leeftijd extra operaties nodig. Het gaat dus om verschillende operaties door de jaren heen. Vanuit schaamte om te vertellen waarom de kinderen "ziek" zijn, worden zulke operaties vaak uitgevoerd tijdens de schoolvakanties. Naast de schaamte die daarmee gepaard gaat, betekent dit ook dat interseksuele kinderen tijdens de vakanties moeten herstellen van operaties in plaats van vakantie te kunnen hebben. Sommige kinderen stoppen met school als gevolg van de langdurige herstelprocessen.
Ongewenste hormonale behandelingen, bijvoorbeeld tijdens de puberteit, kunnen ook leiden tot labiel gedrag en negatieve schoolresultaten. De fysieke en psychische belasting leidt vaak tot onderprestatie op school. Interseksuele leerlingen lopen vaak een achterstand op die niet meer in te halen is. Ze kunnen vaak minder hoger onderwijs volgen en lopen mede daardoor meer risico op armoede.

integreer intersekse in je onderwijs

Een kleine maar belangrijke steun die LHBT voorlichters en leraren kunnen bieden is om interseksuele thematiek op een goede manier te integreren in hun onderwijs. Zo gebruik EduDivers bijvoorbeeld een 'kennisquiz', die zowel leidt tot meer kennis als tot discussie over gendernormen. In voorlichting zou in iedere geval standaard moeten worden nagevraagd of leerlingen en docenten weten wat LHBTI eigenlijk betekent. Uit de ervaring van EduDivers blijkt dat zelfs veel volwassenen, inclusief docenten, slecht oppervlakkig op de hoogte zijn en begrippen als transseksueel, travestiet, transgender, intersekse en biseksueel nog vaak door elkaar halen. Natuurlijk moeten de voorlichters dan zelf ook zorgen dat ze de juiste kennis hebben en die zonder bias presenteren. Ook is belangrijk dat voorlichters weten welke feiten echt nodig zijn om het begrip en de gevoeligheid ten opzichte van seksuele diversiteit te bereiken. Te veel en te gedetailleerde (medische) informatie kan leiden tot nadelige effecten, zoals een fascinatie opwekken voor medische rariteiten (het "strange fruit" effect).
OII-Europa en ILGA Europe waarschuwen LHBT organisaties om zelf enthousiast hele projecten over intersekse te beginnen als interseksuele mensen niet betrokken zijn bij het project. Als je van plan bent om meer aan intersekse te gaan doen, zorg er dan eerst voor dat je binnen je organisatie een stevige basis van intersekse leden en deskundigen hebt.

Lees de volledige OII-Europa en ILGA Europe toolkit hier