lesgeven

interview met een hetero

Hoofdthema: homoseksualiteit
Niveau: Hoogste klassen Voortgezet Onderwijs en Hoger Beroepsonderwijs / Universiteit
Tijdsduur: 15 minuten
Nodig: 2 trainers/voorlichters: een homo die vragen stelt aan een (zogenaamde) hetero, vragenlijst

Samenvatting
Twee trainers/voorlichters interviewen elkaar. De een speelt een quizmaster of interviewer die homo is; in het interview gaat hij/zij ervan uit dat homoseksuele relaties vanzelfsprekend zijn en de norm vormen. De ander speelt een hetero, die zich bewust is tot een minderheidsgroep te behoren. Door deze omkering krijgen de deelnemers een spiegel voorgehouden. In de discussie daarna wordt verhelderd hoe de vanzelfsprekendheid van heteroseksualiteit (de 'heteronorm') negatief uitwerkt en wat de deelnemers daartegen kunnen doen.

Doelen

  • Deelnemers krijgen meer inzicht in de verhouding tussen de impliciete houding van de (heteroseksuele) meerderheidsgroep ten opzichte van de (homoseksuele) minderheidsgroep.
  • De deelnemers krijgen meer zicht op de heteroseksuele norm.

Stappen

Voorbereiding vooraf
Bereid als trainers/voorlichters de werkvorm inhoudelijk voor. Besluit hoe het interview zal worden overgebracht: in de vorm van een toneelstuk/sketch. Bijvoorbeeld: de leider van de talkshow De Onderkant van Nederland, heeft iemand uitgenodigd van de Nederlandse Vereniging tot Integratie van Heteroseksualiteit.

Bespreek hoe uitgebreid antwoorden op de vragen worden gemaakt. Het voorbeeld interview in de bijlage kan indien nodig worden uitgebreid of aangepast.

Voorbereiding in de groep
Zet de deelnemers in een kring of in een hoefijzeropstelling.

Introductie
Leg uit: "Het is voor mensen die hetero zijn vaak moeilijk zich voor te stellen hoe het is om tot een minderheidsgroep te behoren. In deze oefening stellen we de vragen die vaak aan homo's worden gesteld nu eens aan hetero's. Daardoor krijg je meer inzicht hoe is voor homo's als ze zulke vragen moeten beantwoorden. We spelen nu een interview (leg de setting uit) met een vertegenwoordiger van een minderheidsgroep."

Interview
Ga in het midden van de kring zitten of in de open zijde van het hoefijzer. Houdt het interview relatief kort, stel de zaken aan de thema's orde die je in de discussie graag wilt aansnijden. Laat geen interrupties toe, de deelnemers krijgen straks de gelegenheid te praten.

Discussie
Het interview levert meestal flink wat hilariteit op. Tips om hiermee om te gaan:

  1. Laat het gelach, het applaus achteraf en de opmerkingen even uitrazen en geeft ruimte aan de opmerkingen.
  2. Benoem dan de eerste reacties die je hebt gezien: "ik zie dat dit nogal wat hilariteit oplevert, wat is er zo grappig?", "wat gaat er door je heen?"
  3. Doorgaans zullen de deelnemers het raar vinden te ervaren dat de rollen omgedraaid zijn. Soms durven ze toe te geven dat ze zich ook wat ongemakkelijk voelen, en dat ze het lachen gebruiken om de spanning van zich af te zetten. Het ongemak komt doordat ze voor enkele minuten zich verplaatsen in de rol van een minderheid en die rol is niet zo prettig. Probeer dit boven water te krijgen.
  4. Ga er dan nader op in waarom de rol van ene minderheid niet prettig is. Grofweg komt dat er in deze oefening op neer dat de meerderheid je met een zekere arrogantie behandelt en ervan uitgaat dat je weliswaar een soort freak bent, maar dat je jezelf wel zoveel mogelijk zult willen aanpassen.
  5. Als de deelnemers dit uitspreken, is het tijd om te bekijken hoe je dit soort behandeling kunt voorkomen. Deels gaat dit over het begrip en het verminderen van de vanzelfsprekendheid van de meerderheidsnorm, deels om empowerment en assertief gedrag door de minderheid.

Aandachtspunten
Bij lager opgeleide deelnemers kan er kritiek zijn dat het spel nooit echt zou kunnen voorkomen. Dat klopt; het is bedoeld als analogie, maar die is voor lager opgeleiden niet altijd te volgen. Daarom raden we aan deze oefening vooral voor wat hoger opgeleiden te doen.

Het kan verleidelijk zijn om het interview flink uit te breiden en er een echte ludieke show van te maken. Het is immers leuk om te doen en eigenlijk dolkomisch. Maar je loopt wel het risico dat als je het spel te lang laat doorlopen of te ludiek maakt, de discussie niet meer serieus gevoerd kan worden.

Variaties
De werkvorm kan ook toegepast worden voor andere minderheidsgroepen.

Ook kan deze werkvorm in gespreksgroepen voor homoseksuelen zelf nuttig zijn en dienen als aanzet voor een gesprek over herkenning van alledaagse discriminatie en opbouw van zelfvertrouwen.

Referenties
Deze werkvorm is een verbeterde versie van "Hetero Interview" uit de Toolkit for Education van COC Groningen (ongepubliceerd materiaal). De werkvorm mag worden overgenomen indien vermeld wordt: "Bron: www.edudivers.nl, EduDivers (november 2006)"

Bijlage: Het interview