Nieuws

TIPS VOOR SITUATIONELE AANDACHT


15 september 2017 - Het schooljaar is weer begonnen. Zoals op de foto te zien is, is Peter Dankmeijer weer wekelijks op de fiets om scholen langs te gaan. De vragen variëren van situationele aandacht tot vragen om steun bij structurele inbedding.
Omdat de vragen om situationele aandacht vaak terugkomen, heeft EduDivers twee handreikingen gemaakt: een voor PO en een voor VO. In de handreikingen staan een reeks van momenten in het jaar die aanknopingspunten voor aandacht geven. EduDivers licht toe hoe de docent dat kan oppakken en geeft er concrete lestips bij.

AANDACHT VOOR SEKSUELE DIVERSITEIT IN KANJERLESSEN


1 juni 2017 - Veel scholen volgen de Kanjertraining en geven de kanjerlessen. In het aanbod voor het voortgezet onderwijs zit voor zover wij weten geen aandacht voor seksuele diversiteit, terwijl homonegativiteit alom heerst. EduDivers heeft een serie suggesties voor PO en VO gemaakt om seksuele diversiteit in de lessen op te nemen. U kunt ze hier downloaden.

SITUATIONELE AANDACHT NIET GENOEG


15 februari 2017 - Op 14 februari liet SCOL een presentatie doen door EduDivers over de mogelijkheden om seksuele diversiteit in te bouwen in het curriculum. Karin van Oort, voorzitter van SCOL benadrukte dat "situationele aandacht" (ongeplande aandacht naar aanleiding van vragen of opmerkingen van leerlingen of naar aanleiding van het nieuws) niet genoeg is. Aandacht voor seksuele diversiteit is verplicht via de kerndoelen en moet daarom zichtbaar in het curriculum verankerd zijn.
Peter Dankmeijer benadrukte dat de meest wenselijke situatie is dat een school aandacht voor seksuele diversiteit als een doorlopende leerlijn inbouwt in sociaal-emotionele vorming, bevordering van prosociaal gedrag, burgerschap en seksualiteit.

VANZELFSPREKENDE AANDACHT IN KRINGGESPREKKEN


In het basisonderwijs doet die over het algemeen geregeld kringgesprekken met uw klas. Daarin komt vooral eens aan de orde, meestal op initiatief van de leerlingen, maar soms ook naar aanleiding van de actualiteit of iets dat de leerkracht aan de orde wil stellen.
Seksuele diversiteit kan daarbij regelmatig een aandachtspunt zijn. EduDivers gaat ervan uit dat "aandacht voor seksuele diversiteit" niet alleen maar hetzelfde is als "aandacht voor mensen die zich homo, lesbisch, biseksueel, transgender of interseksueel (LHBTI) noemen". In wezen gaat het om een complex van waarden en normen die ook betrekking hebben op gender (man- en vrouwrollen), verwachtingen over seksualiteit en relaties in het algemeen en verwachtingen over hoe je jezelf dient te gedragen in wie je eigen gemeenschap, cultuur of groep.
EduDivers ontwikkelde een handleiding met tips over hoe u in de onderbouw, middenbouw en bovenbouw thema's kunt bespreken liet maken hebben met dit complex van waarden en normen. De handreiking laat zien hoe je kunt voorkomen dat leerlingen al op vroege leeftijd vast komen te zitten in rigide denkpatronen die later mogelijk leiden tot uitsluiting, pesten en discriminatie.
Download de handreiking kringgesprekken

Schorerlezing in Leiden

10 november 2017 - Er zijn in Nederland nog wel een paar echte homo/transfobe mensen, maar meestal hebben we te maken met schijntolerantie: men zegt er geen moeite mee te hebben, maar het moet niet te dichtbij komen. Praten over seksuele diversiteit stuit op structurele desinteresse. En organisaties zeggen dat het bij hen niet speelt, dat er geen vraag is, dat het niet (nooit) urgent is, en dat als ze het wel aan de orde zouden stellen, het teveel problemen zou veroorzaken. Dat noemen we "moderne homo/transfobie". Hoe gaan we daarmee om? Daar gaat de Schorerlezing van 10 januari over. En die is in Leiden!

Laurens Buijs: micro-uitsluiting

De Schorerlezing wordt door twee mensen samen gegeven, Laurens Buijs, sociaalwetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam en Hanneke Felten, onderzoeker en projectleider van Movisie, het kennisinstituut voor Sociale Vraagstukken.
Laurens Buijs betoogt dat Nederlanders een positief beeld hebben over de stand van zaken rond de emancipatie van seksuele- en genderdiversiteit. Velen denken dat die emancipatie zo ongeveer voltooid is. Maar recent onderzoek laat zien dat ‘moderne uitsluiting aan de orde van de dag is. Op scholen heeft dat allerlei consequenties. Buijs gaat in op hoe naast de ‘ouderwetse’ vormen van discriminatie, ‘micro-uitsluiting’ plaatsvindt door uiteenlopende vormen van nieuwe normering, disciplinering en stigmatisering.

Hanneke Felten: wat werkt

Hanneke Felten gaat in op wat we kunnen doen aan zowel de moderne uitsluiting als aan de al langer bekende vormen van discriminatie en uitsluiting van LHBT’s. Hoewel Nederland actief is bij de bestrijding van de negativiteit ten aanzien van homoseksuelen - en soms ook al ten aanzien van transgenders en biseksuelen - is weinig bekend of onze methoden om homo- en transfobie te bestrijden werken of niet. Sommige methoden lijken zelfs contraproductief te kunnen werken. Felten legt tijdens de Schorerlezing uit wat we inmiddels wel en niet weten over wat werkt en waarom we juist nu kwaliteitseisen moeten gaan stellen aan de LHBT emancipatie.

DA VINCI ISK

Omgaan met Syrische vluchtelingen

27 september 2016 - De ISK afdeling van het Da Vinci College was enige tijd in afbouw, maar is door de toevloed van Syrische vluchtelingen weer enorm gegroeid. Twee jaar geleden werkte EduDivers al samen met Da Vinci ISK om een succesvolle lessenserie over seksualiteit en seksuele diversiteit op te zetten en modellessen te geven. Hoewel het team sterk afwijzende reacties verwachte van de in die tijd vooral Oost-Europese immigranten, bleken de leerlingen in de praktijk erg enthousiast over de lessen.

Update nodig

Met de nieuwe toevloed van Syrische en andere vluchtelingen uit het Midden Oosten is een update nodig. Ze brengen een ander geloof en andere waarden en normen mee. Syriërs vormen een mengeling van hooggeschoolde en relatief progressieve gezinnen en van het platteland verdreven boeren met een orthodox Islamitische achtergrond die veel overeenkomsten vertoond met het ultraconservatieve Wahhabisme.
In het ISK staat taalverwerving en integratie in de Nederlandse cultuur voorop. In de 5-delinge lessenserie die nu herzien wordt, staat letterlijke bespreekbaarheid dan ook voorop.

Veiligheid nodig om te leren om te gaan met ongemakkelijke situaties

De lessen beginnen met een verkenning van alle mogelijke woorden die te maken hebben met seksualiteit, of ze nu in het woordenboek staan, op internet of gehoord zijn op straat. Daarna spreken we met de leerlingen af welke woorden ze willen gebruiken. Zo creëren we een sfeer waarin elke leerling zich comfortabel voelt. In vervolglessen werken we veel in kleine groepen, waarbij de leerlingen zich deels in jongensgroepen of meiden groepen, of vriendengroepen kunnen verdelen. Ook dat vergroot de veiligheid. Maar in andere delen van de les worden de groepen juist gemengd. In het werkelijke leven zullen meisjes en jongens, vrienden en onbekenden, hetero's en homo's immers ook met elkaar moeten leren omgaan. Nadat de leerlingen een veilige basis hebben gevonden, leren we ze dus ook om te gaan met situaties die misschien enigszins buiten hun comfortzone vallen.

De brievenbus

Een van de meest controversiële maar ook succesvolle onderdelen van de lessen is de brievenbus. Aan het begin van de lessen wordt een schoenendoos met een sleuf erin gepresenteerd. Hierin mogen leerlingen anoniem alle vragen stellen die ze niet in de klas willen vragen. In de vorige lessenserie vonden we in de brievenbus vooral vragen van Poolse tieners over seksuele technieken: "Hoe bevredig ik een vrouw?" "Wat is beffen?" "Is het slecht om jezelf vaak te bevredigen?" De docenten vonden dit lastige vragen. Maar het bleek dat als je de vragen serieus en niet lacherig, zakelijk maar ook vol zorg beantwoordt, er eigenlijk geen problemen optreden. Voor de belangstellenden: antwoorden op veel van dit soort vragen vind je bijvoorbeeld op Sense.info, Dance for Life (app voor jongeren), Alles over seks België, en Seksualiteit.nl.

KENNISQUIZ VOOR VWO NIVEAU

Kennisquiz blijkt meer dan kennis

1 oktober 2016 - Eén van de scholen vroeg om één les over seksuele diversiteit die gebaseerd was op wetenschappelijke kennis. Deze school bereid leerlingen voor op een universitaire studie. Voor deze vraag ontwikkelde EduDivers een quiz met 16 vragen. De vragen bouwen op van een simpel informatief niveau (zoals het wat dieper doorvragen naar wat LHBTI betekend en waar die termen vandaan komen) naar een meer uitdagend niveau (zoals het nadenken over wat "tolerantie" en "normen" precies betekenen en wat de school en leerlingen kunnen doen om hun school echt veilig en inclusief te maken).

Moderne homofobie

Op scholen voor havo en vwo hebben we vaak te maken met wat wetenschappers "moderne homofobie" noemen. Bij "traditionele homofobie" zeggen mensen direct en duidelijk dat ze tegen homo's zijn. Zo zou je Wilders' uitspraken over "minder Marokkanen" "traditioneel racisme" kunnen noemen. "Moderne homofobie" (of racisme) uit zich doordat mensen zeggen dat ze geen moeite hebben met homoseksuelen (of Marokkanen) "maar"... als mijn eigen kind het maar niet is, als ze maar niet aan me zitten, maar niet als vriend, dat speelt hier op school niet. De gemeenschappelijke noemer van die uitspraken is dat men sociale afstand tot die groep wil nemen en de groep niet als groep wil steunen. Ze vallen buiten je "comfort zone" en dan ga je liever niet met ze om. "Dat is gewoon mijn mening." In de Schorer lezing van 10 januari noemt Laurens Buijs dit gedrag wat vriendelijker "micro-uitsluiting". Homo/lesbische voorlichters noemen het soms "schijntolerantie".

Omgaan met sociale afstand

Hoe ga je om met zulke sociale afstand? De leerlingen zeggen dat ze "er niets tegen hebben, maar dat ze het gewoon niet boeit". Het onderwerp is zo "uncool" dat een open gesprek niet mogelijk lijkt.
Er zijn meerdere mogelijkheden om met moderne homofobie om te gaan. De belangrijkste is om een les te beginnen met iets dat de leerlingen interesseert omdat het hen raakt. Verder is het belangrijk om ook in havo/vwo een sfeer te creëren waarin leerlingen zich veilig voelen emoties te uiten. Het nemen van afstand en voordoen alsof men ongeïnteresseerd is, is niet meer dan een truc om te voorkomen dat ze zichzelf bloot moeten geven. In een veilige schoolomgeving hoeft men daarvoor niet bang te zijn. Als men niet direct een veilige sfeer kan creëren, dan kan het goed zijn om leerlingen individuele opdrachten of opdrachten voor kleine groepen van eigen keuze te geven. Op die manier krijgen de belangstellende leerlingen de kan zich meer te verdiepen en leiden ze minder onder de groepsnorm dat je niet populair bent als je belangstelling hebt voor seksuele diversiteit.

De quiz

De "kennisquiz" die EduDivers leverde, lijkt oppervlakkig gezien een quiz over kennis en curieuze "weetjes" over seksuele diversiteit. Maar tussen de regels door bouwt de quiz op naar het bespreken van onderliggende vragen over wat diversiteit eigenlijk is, hoe dat te maken heeft met waarden, normen, mensenrechten en democratie en hoe je jezelf als jongere en als school daartoe verhoudt. In de meest positieve gevallen kan de quiz ertoe leiden dat leerlingen op school actie ondernemen om het diversiteitbeleid structureel te verbeteren.

LEERLINGENPARTICIPATIE

Scholen overwegen uitvoering schoolvisitatie door leerlingen

15 juni 2016 - Een aantal Leidse scholen overweegt om op school een visitatie door leerlingen te laten uitvoeren. Deze door EduDivers uitgewerkte methodiek bestaat uit een interactieve dag, waarop een groep van 10-15 leerlingen de school onderzoekt rond sociale veiligheid en seksuele diversiteit. Aan het eind van de dag komen ze met een of meer adviezen, die met de schoolleider worden besproken.

Leerlingenparticipatie als versterking van veiligheid

EduDivers ontwikkelde de "schoolvisite" enkele jaren geleden om leerlingen een betere kans te geven om invloed te hebben op het schoolbeleid. De pilots met de methode op zowel vmbo's en havo's waren erg succesvol. Wel bleek dat de betrokken schoolleiders vaak de "schoolvisite" als leuke educatieve activiteit beschouwden, maar weinig met de aanbevelingen deden omdat ze al een andere strategie hadden gekozen ("we gaan al Positive Behavior Support invoeren", "we doen al Vreedzame School"). Dat was natuurlijk jammer voor de leerlingen die zich hadden ingezet. Eind 2016 en begin 2017 experimenteert EduDivers daarom landelijk met een meer uitgebreide versie van de schoolvisitaties waarbij de leerlingen langer ondersteund worden om hun ideeën toch uitgevoerd te krijgen. De leerlingenadviezen staan zelden op gespannen voet met bestaande programma's rond pesten en veiligheid en kunnen een versterking betekenen. Belangstelling? Vraag naar meer informatie via info@edudivers.nl.

MBO TOOLKIT EN GRATIS ONDERSTEUNING

Toolkit en leerlijn MBO gepubliceerd

1 mei 2016 - Het landelijke project van EduDivers, Theater AanZ en COC Nederland heeft onlangs een toolkit voor zorg & welzijnsopleidingen op het MBO gepubliceerd. Na 2 jaar experimenteren met 9 MBO opleidingen zijn de verzamelde goede voorbeelden in een logische opbouw samengebracht.

Meer dan een lesje

Peter Dankmeijer, directeur van EduDivers en trainer van de MBO docententeams merkt op: "De meeste opleidingsmanagers weten wel dat je respect voor seksuele diversiteit niet aankweekt via een incidenteel lesje. Maar ze zien er ook tegenop om er een compleet beleid over op te tuigen."
De toolkit biedt een oplossing voor dat dilemma. De training, begeleiding van team en de toolkit werken toe naar een helder visie van de opleiding op welke sociale vaardigheden studenten moeten leren, en het leren omgaan met diverse groepen en met nieuwe, soms oncomfortabele situaties is daar een cruciaal onderdeel van. Vanuit deze basisvisie op sociale vaardigheden en diversiteit geeft de toolkit richtlijnen voor het ontwikkelen van een doorlopende leerlijn en concrete suggesties voor het leren omgaan met alle vormen van diversiteit. Op die manier wordt seksuele diversiteit geen apart lesje maar effectief geïntegreerd in een breder aanbod.

Omgaan met polarisering

Dankmeijer: "De toolkit, training en begeleiding zijn zeer actueel. MBO's worstelen - nog meer dan basis- en middelbare scholen - met jongeren die niet weten hoe ze zich moeten verhouden met de veelheid aan meningen en leefstijlen en hun heftige emoties daarover. Ook docenten kunnen in paniek raken over hoe ze met zulke heftige, onrespectvolle en gepolariseerde uitspraken of discussies kunnen omgaan. Het kunnen omgaan met je emoties en je gedrag in relatie tot onderlinge verschillen staan centraal in dit aanbod."
In het schooljaar 2017-2018 gaan AanZ, EduDivers en COC Nederland het integrale aanbod opnieuw aanbieden aan MBO's. Een beperkte aantal MBO's kan het pakket van circa €10.000 aan gratis voorstellingen van AanZ, training en begeleiding gratis krijgen. De teamleider moet in het voorjaar van 2017 wel commitment geven dat de opleiding het hele traject gaat doen. Belangstelling? Neem contact op met Theater AanZ (info@theater-aanz.nl).

GESPREKSRONDES MET SCHOLEN

Tweede gespreksronde: ondersteuning vooral middelbare scholen

20 april 2016 - In de tweede gespreksronde van dit jaar zijn vooral middelbare scholen bereikt. De meeste scholen stonden positief ten opzichte van aandacht voor seksuele diversiteit. Met enkele scholen werd afgesproken om te kijken naar de invulling van incidentele lessen. Zo wilde het Stedelijk Gymnasium graag een les over de wetenschappelijke feiten over homoseksualiteit. Op een aantal scholen andere werden afspraken gemaakt over een meer structurele aanpak. Zo wilde Da Vinci Andertaligen een lessenserie waarin respect, Nederlandse culturele gewoonten, seksuele vorming en seksuele diversiteit zijn geïntegreerd en bespreekbaar gemaakt voor de nieuwe instroom van Syrische vluchtelingen. De lessenserie moet variaties krijgen voor leerlingen op verschillende niveaus van taalgebruik en culturele integratie. Op enkele andere scholen is belangstelling voor leerlingenparticipatie in de vorm van een schoolvisitatie door leerlingen. Voor Leidse scholen is dit aanbod gratis. Dit kan ook goed aansluiten bij de activiteiten van een GSA (Gay/Straight Alliance) of een leerlingenraad.

BASISSCHOLEN

Resultaat eerste belronde: basisscholen tevreden met situatie

15 januari 2016 - In oktober en november is het grootste deel van de scholen in Leiden gebeld door Bureau DatVertelIkWel, dat ingezet is door EduDivers. De meeste middelbare scholen waren moeilijk bereikbaar. Met ruim 10 basisscholen zijn afspraken gemaakt voor een kennismakingsgesprek. De gesprekken werden gevoerd door vier stagiaires van de Hogeschool van Amsterdam, die daarvoor getraind waren door EduDivers. De gesprekken bestonden uit een kennismaking en een poging om de situatie op school in kaart te brengen via de GeenID Test (die ook online te doen is).

Scholen tevreden, EduDivers nog niet tevreden

Alle directeuren gaven in de gesprekken aan dat zij de veiligheid op school hoog inschatten. Alle basisscholen besteden veel aandacht aan sociaal-emotionele vorming. Als er doorgevraagd werd naar aandacht voor seksuele diversiteit, bleek dat de scholen daaraan geen aandacht besteden, tenzij de kinderen daarover vragen stellen. In die gevallen hangt het af van de docent hoe er op de vragen wordt ingegaan.
Een enkele school in een multiculturele wijk ervaart wel dat het bespreekbaar maken van seksuele diversiteit zou moeten. Daar is een voorzet gemaakt voor een plan om eerst draagvlak te zoeken in de wijk, zoals een gesprek met de imam.
De meeste scholen vinden echter dat zij door algemene sociaal-emotionele vorming aan kerndoel 38 voldoen: "sociaal-emotionele vorming is voor iedereen dus ook voor LHBT". EduDivers voelt zich daarbij ongemakkelijk omdat uit de praktijk blijkt dat een gebrek aan expliciete aandacht voor seksuele diversiteit eerder leidt tot onzichtbaarheid en taboe. In kerndoel 38 is expliciete aandacht voor seksuele diversiteit juist gespecificeerd omdat na 10 jaar LHBT-beleid in het onderwijs bleek dat scholen dit niet uit zichzelf doen. Leerlingen vragen er door gebrek aan voorbeelden en verlegenheid ook meestal niet naar.

AFLSUITING DRIE JAREN WERKEN AAN PILOTS IN SCHOLEN

16 november 2014 - Vandaag sloot EduDivers een driejarige -project met pilots af in Leidse scholen. Hier een impressie.